Egzekucja komornicza powinna przebiegać zgodnie z przepisami, tak, aby wierzyciel odzyskał należne mu środki. Dlatego ustawodawca wprowadził prawo wyboru komornika, które ma usprawnić windykację. Jakie formalności musi spełnić wierzyciel, aby skorzystać z uprawnienia? Kiedy kancelaria nie przyjmie sprawy? Wyjaśniamy, jakie jeszcze kwestie porusza art. 10 ustawy o komornikach sądowych.
Na jakich zasadach wierzyciel ma prawo wyboru komornika?
Na wstępie warto sobie zadać pytanie, w jakim celu ustawodawca dał wierzycielowi prawo wyboru komornika. Dzięki temu uprawnieniu może on np. skierować sprawę do kancelarii, która będzie w stanie sprawnie przeprowadzić windykację długów, szczególnie gdy dłużnik posiada majątek w różnych miejscach. W świetle art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych możliwość wyboru dotyczy przede wszystkim spraw wymienionych w art. 3 ust. 3 pkt 1-2a, czyli egzekucji należności pieniężnych, alimentów, kosztów procesowych oraz innych świadczeń mających charakter cywilnoprawny. Obejmuje to działania, takie jak zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, ruchomości czy praw majątkowych. Wierzyciel ma obowiązek spełnić wymogi formalne, czyli musi on dołączyć do wniosku egzekucyjnego pisemne oświadczenie, że chce skorzystać z prawa wyboru komornika.
Na jakim terenie wykonywane są czynności egzekucyjne zgodnie z art. 10 ustawy o komornikach sądowych?
Niektóre osoby zastanawiają się, co oznacza właściwość komornika. Otóż, mówiąc najprościej, jest to zakres terytorialny jego kancelarii odpowiadający obszarowi kompetencji sądu rejonowego, przy którym on funkcjonuje. Jednak zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy możliwe jest prowadzenie działań także poza rewirem, jeśli miejsce należy do terytorium właściwości sądu apelacyjnego. Przykładowo, komornik z Czeladzi ma prawo prowadzić czynności egzekucyjne w swoim terenie, który obejmuje to miasto oraz Bobrowniki i Wojkowice. Jeśli wierzyciel chce skorzystać z jego usług np. w Katowicach, to musi powołać się na podstawę prawną art. 10 ust. 2 pozwalającą działać poza rewirem w granicach sądu apelacyjnego.
W jakich sprawach wierzyciel nie może wybrać komornika?
Prawo wyboru komornika nie obejmuje spraw związanych z nieruchomościami, jak np. zmuszenie kogoś do opuszczenia mieszkania czy wydanie budynku. Wówczas konieczne jest działanie bezpośrednio w miejscu jej położenia oraz współpraca z właściwym sądem rejonowym. Ustawodawca wprowadził te zasady, aby zapewnić jednolity przebieg postępowania w sprawach szczególnie wrażliwych i uniknąć konfliktów kompetencyjnych między różnymi kancelariami.
Kiedy wybrany komornik może odmówić wszczęcia egzekucji?
Komornik, którego wybrał wierzyciel, nie zawsze musi przyjąć sprawę. Ustawodawca przewidział to, aby kancelarie mogły uniknąć przeciążenia. Odmowa jest możliwa, gdy spełniony jest przynajmniej jeden z warunków określonych w art. 10 ust. 4-8 ustawy. Przykładowo, komornik może nie przyjąć sprawy, jeśli zaległości w prowadzonych egzekucjach są większe niż 6 miesięcy, chyba że w poprzednim roku wpłynęło do niego mniej niż 1000 podań. Wyłącza się przy tym niektóre tematy, np. o świadczenia powtarzające się, zwrócone wnioski czy te, przejęte w związku z połączeniem egzekucji sądowej i administracyjnej. Poza tym ograniczenia dotykają też wierzyciela, który skierował do danej kancelarii więcej niż 100 spraw. W pierwszych dwóch latach działalności nowego komornika liczba tematów przyjmowanych z wyboru jest dodatkowo ograniczona do 2500 w roku. Pozwala to kancelarii wdrożyć odpowiednie procedury i uniknąć nadmiernego obciążenia.
Co robi komornik, gdy nie może przyjąć sprawy od wierzyciela?
Jeżeli komornik nie może prowadzić egzekucji, przepisy art. 10 ust. 9-10 i 12 ustawy o komornikach sądowych przewidują konkretne dalsze kroki. Chodzi o to, aby postępowanie nie zostało przerwane. Wierzyciel ma prawo wskazać inną kancelarię, ale z obszaru właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika. Trzeba też dostarczyć pisemną zgodę nowego komornika i dopiero wtedy, osoba dotychczas prowadząca sprawę przekaże całą dokumentację.
Inny tryb stosuje się wtedy, gdy dopiero po rozpoczęciu egzekucji okaże się, że dłużnik w chwili składania wniosku przez wierzyciela, mieszkał poza rewirem, a jednocześnie istniały przeszkody do przyjęcia sprawy. Wówczas postępowanie przejmuje komornik właściwy dla jego miejsca zamieszkania. Wierzyciel może wskazać konkretny organ egzekucyjny w tym rejonie w ciągu 7 dni. Jeśli on tego nie zrobi, to dotychczasowy komornik sam zdecyduje, kto przejmie postępowanie. Warto wiedzieć, że każda odmowa lub przekazanie sprawy następuje w formie postanowienia doręczanego wierzycielowi wraz z dokumentami, a ustawodawca wyłączył możliwość zaskarżenia takiej decyzji, aby nie przedłużać dalszego toku egzekucji.
Treść art. 10 ustawy o komornikach sądowych powinien znać każdy wierzyciel, ponieważ de facto jest ona opracowana na jego korzyść. Prawo wyboru pozwala rozszerzyć teren, na którym mogą być prowadzone czynności, obejmując egzekucją majątek dłużnika w różnych miejscach w obrębie sądu apelacyjnego. Przepisy te jasno też określają, w jakich sytuacjach kancelaria ma prawo odmówić prowadzenia sprawy.