Czy wierzyciel może wybrać dowolnego komornika do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego? Okazuje się, że przepisy prawa jasno określają obszar działania pełnomocników sądowych zajmujących się egzekwowaniem należności. Co to jest właściwość terytorialna komornika? Kiedy wierzyciel może wybrać organ egzekucyjny spoza rewiru? Wyjaśniamy.
Czym jest właściwość komornika?
Właściwość komornika odnosi się do określonego terytorium, gdzie może on prowadzić postępowania egzekucyjne. Zgodnie z art. 8 ust 2 ustawy o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018 r., organ ten działa na obszarze przypisanym do sądu rejonowego, przy którym ma on swoją kancelarię. Teren ten nazywany jest rewirem komorniczym. W jego ramach komornik jest odpowiedzialny za wykonywanie czynności związanych z egzekwowaniem należności, takich jak zajmowanie mienia, licytacje czy doręczenia.
W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych wierzyciel ma też prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba jego kancelarii. Przykładowo organ egzekucyjny działający przy Sądzie Rejonowym w Czeladzi ma właściwość terytorialną do prowadzenia czynności na terenie podlegającym Sądowi Rejonowemu w Czeladzi i w obrębie Sądu Apelacyjnego w Katowicach, czyli na terenie całego województwa śląskiego.
Jak znaleźć komornika odpowiadającego danemu rewirowi?
Właściwość terytorialna komornika ustalana jest przede wszystkim na podstawie miejsca zamieszkania dłużnika (w przypadku osób fizycznych) lub jego siedziby (w przypadku osób prawnych). Natomiast w przypadku egzekucji z nieruchomości, odpowiedni jest zawsze organ działający przy sądzie rejonowym, którego ona podlega terytorialnie. Żeby sprawdzić, jaki komornik sądowy zajmuje się danym rewirem, można skorzystać z wyszukiwarki dostępnej na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Organy egzekucyjne często umieszczają na stronach internetowych swoich kancelarii informacje o zakresie ich działania i obszarze właściwości. Przykładowo rewir komornika sądowego z Czeladzi obejmuje miasta Czeladź i Wojkowice, a także gminę Bobrowniki. Dobrym rozwiązaniem wydaje się również skontaktowanie się bezpośrednio z kancelarią komorniczą lub sądem rejonowym w celu potwierdzenia właściwości terytorialnej organu egzekucyjnego.
Zmiana miejsca zamieszkania dłużnika a właściwość komornika
Zgodnie z art. 763³ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego komornik wyznaczony do prowadzenia egzekucji w chwili jej wszczęcia pozostaje właściwy do czasu jej zakończenia, nawet jeśli podstawy właściwości zmienią się w toku sprawy. Oznacza to, że przeprowadzka dłużnika nie zawsze skutkuje automatyczną zmianą organu egzekucyjnego. Często jednak zachodzi taka konieczność w przypadku egzekwowania świadczeń alimentacyjnych. Jeśli nowe miejsce zamieszkania osoby zadłużonej znajduje się w obszarze podlegającym pod inny sąd apelacyjny, a dalsze prowadzenie egzekucji wiązałoby się z nadmiernymi kosztami, to komornik może przekazać sprawę organowi działającemu w tamtym rewirze. W takim przypadku doręcza on odpis postanowienia i wzywa wierzyciela do wskazania komornika, który ma kontynuować egzekwowanie należności. Komornik może też sam przekazać sprawę nowemu organowi egzekucyjnemu, jeśli decyzja nie zostanie podjęta w terminie 7 dni.
W przypadku innych rodzajów egzekucji przeprowadzka dłużnika nie wpływa na właściwość terytorialną komornika prowadzącego postępowanie. Wierzyciel ma jednak prawo złożyć wniosek o przekazanie sprawy do organu zajmującego się rewirem, w którym zamieszkała osoba zadłużona. Takie pismo wymaga jednak zgody dotychczasowego komornika i akceptacji tego przejmującego prowadzenie postępowania. Dłużnik ma też obowiązek informowania organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca zamieszkania w terminie 7 dni od jej zaistnienia, jeśli tego nie zrobi, może na niego zostać nałożona kara grzywny.
Kiedy można wybrać komornika spoza rewiru?
Wierzyciel ma prawo wyboru komornika spoza przypisanego rewiru tylko w przypadku egzekucji z wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych czy też ruchomości. Może on jednak wyznaczyć jedynie organ egzekucyjny działający w obszarze właściwości sądu apelacyjnego. Wierzyciel, decydując się na taki krok, powinien złożyć pisemne oświadczenie o skorzystaniu z prawa wyboru komornika wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji zawierającym formułę: Wierzyciel dokonał wyboru komornika na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 771). Organ egzekucyjny spoza rewiru może jednak odmówić przyjęcia sprawy, jeśli posiada on duże zaległości w zakresie prowadzonych przez niego postępowań lub ma zbyt wiele spraw w swojej kancelarii.
Obszar prowadzenia czynności egzekucyjnych przez komornika sądowego podlega rejonizacji. Zatem może on egzekwować należność od dłużników tylko w obszarze właściwym dla sądu, przy którym prowadzi on swoją kancelarię.